جنگ ايران و روم بوسيلهء صلحنامهء ، كه بسال 244 بين شاهپور و فيليپ قيصر روم امضاء و بپايان رسيد . بموجب اين معاهده قيصر روم ارمنستان را بايرانيان واگذار كرد . شاهپور در ابتداء مجبور شده بود ، كه با ساكنين ولايات ساحل بحر خزر و اقوام آشوب‌طلب داخل كشور و ممالك مجاور شمال و مشرق جنگ كند . بنابر مندرجات تاريخ اربل « 1 » « شاهپور در نخستين سال سلطنت خود با خوارزميان و ( سپس ) با ماديهاى كوهستانى « 2 » جنگيد و آنها را در جنگ شديدى مغلوب ساخت . از آنجا به قصد سركوبى گيلها و ديلمىها و اهالى گرگان ، كه در شكل 13 - سكه شاهپور اول ( مجموعه مؤلف ) كوهستان دور دست ساحل بحر خزر مسكن داشتند ، تاخت » . بموجب مندرجات كتاب پهلوى موسوم به شهرستانهاى ايرانشهر ( بخش 15 ) شاهپور در خراسان يك پادشاه « تورانى » پهليزگ نام را مغلوب و مقتول كرد « 3 » و در محلى كه جنگ رخ

--> ( 1 ) - چاپ مينگانا ( منابع سريانى ، ج 1 ، ليپزيگ 1908 ) ، ر ك ماركوارت ، فهرست الخ . چاپ مسينا ، ص 52 . ( 2 ) - در آذربايجان ( ماركوارت ) . ( 3 ) - ماركوارت - مسينا ، فهرست .